Hechting. Het komt je misschien de oren uit. Mijn blog is één en al hechting. Ware het niet dat deze hechting de basis vormt van je kindje om met zelfvertrouwen en de kennis dat hij een thuisbasis heeft het leven te ontplooien. Velen staan niet stil bij de zwangerschap, de geboorte en de eerste babyjaren dat de manier van je baby ‘ontmoeten’ ook kan bijdragen tot een stevige basis. Ik draag niemand een kwaad hart toe als ze deze hechting (en later mogelijke parentificatie) niet bewust incorporeren in de opvoeding. Iedereen doet haar best.
Voorbereiding op je baby: zwangerschap, geboorte en ouderschap
Het is bewezen dat ook de band tussen moeder en kind al begint tijdens de zwangerschap. Je bent onlosmakelijk verbonden met je kindje en je gevoelens, angst, gedachten tijdens deze zwangerschap voelt je kindje aan. Gezond zwanger worden en voldoende beweging geven ineens een een gezonde basis mee voor je kindje. Je buik (laten) insmeren, een slaapliedje laten horen, communiceren door in de actieve periode lichtje te duwen op je buik, de partner laten praten tegen de buik… Het zijn allemaal voorbeelden hoe je de band met je ongeboren kind al kunt aanwakkeren.
De band tijdens de de zwangerschap van mijn kindje was in mijn ogen zeer nauw. Je bent 24/7 bij elkaar, je wordt met elkaar vertrouwd, je weet wanneer je baby wakker is en wanneer ze slaapt. Je stemt je zelfs al op elkaar af. Ik heb veel gebabbeld (en laten babbelen tegen de baby), ik heb haar liefdevol aangeraakt en ze communiceerde terug, ik zong tegen haar en probeerde zo gezond mogelijk te eten (ik werd gediagnosticeerd met zwangerschapsdiabetes).
De geboorte is zeker niet te onderschatten. Het is de eerste crisis die je baby meemaakt. Het is een vermoeiend moment, voor beiden. Zou het daarom niet fijn zijn dat je de geboorte al wat kunt voorbereiden en naar je hand zetten? Deze gemoedsrust geef je een natuurlijke kracht om dit cruciaal moment door te komen. Een vroedvrouw (wil je borstvoeding geven kan je best meteen ook bekijken of deze ook lactatiedeskundige is) kan je hierbij liefdevol helpen. Wees je er wel van bewust dat dit geboorteplan niet steeds kan worden gevolgd, afhankelijk van de actuele situatie tijdens de arbeid.
Ik had een geboorteplan gedownload van mijn ziekenhuis en ingevuld, maar toen wist ik nog niet over wat kon en niet kon en waarvoor je zelf mocht en kon ijveren. Ik vind het achteraf jammer bijvoorbeeld dat ik niet gevraagd heb om in een natuurlijke houding te bevallen dan achteroverliggen op een tafel/bed. Ik ging intuïtief meer naar voren leunen, maar die benen in die beugels gaf me echt een gevangen gevoel.
Volg de behoefte van je kind, wees responsief en luister naar de taal van je baby/kind
Hoe ‘ontmoet’ je je baby na de geboorte? Dat eerste contact is zo belangrijk! Daarom is het aangeraden om je kindje huidcontact te laten ervaren met de moeder. Is het om de reden van een keizersnede niet mogelijk kan dit zeker ook met de partner. Misschien weet je het niet maar er bestaat tegenwoordig ook de mogelijkheid van een gentle sectio waarbij ze zeker rekening houden met die eerste cruciale momenten met de moeder (huidcontact, borstvoeding…). Zorg steeds voor een goede communicatie met je vroedvrouw of gynaecoloog. Leg al je wensen uit en wees je ervan bewust dat niet alle gynaecologen al mee zijn met de nieuwe tendensen. Het is geen probleem om je keuze van een gynaecoloog te laten afhangen van je wensen. Wees wel steeds realistisch en de gezondheid van de baby en de moeder zal steeds prioritair zijn!
Dit huid op huid contact kan er bijvoorbeeld al voor zorgen dat je kindje op natuurlijke wijze zal aanhappen om die eerste colostrum te drinken aan de borst. Wist je dat een baby dit helemaal alleen kan doen, zonder hulp van jou of de vroedvrouw? De breastcrawl heet dit. Laat het maar over aan de natuur mama, met een vroedvrouw bij je zijde die meekijkt. Wil je geen borstvoeding geven? Dan is dat eerste colostrum super om aan je kindje mee te geven trouwens.
Ik ervoer dit eerste contact in een roes. Net na de bevalling ben je stik op en kan je enkel maar kijken naar je baby, de vingertjes, de teentjes (stiekem even tellen). Mijn baby was een wonder (net zoals alle andere baby’s) want ze dronk helemaal vanzelf en zonder aanwijzingen. Wat een wonderbaarlijk moment! Deze zuigreflex verleren ze snel en dan is het aanhappen soms even op elkaar afstemmen. Het ziekenhuis heeft me best ‘mishandeld’ door de baby in mijn borst te duwen en in mijn borst te knijpen. Maar ze zijn wel meegegaan in het geven van gekolfde moedermelk in een spuitje of maatbekertje i.p.v. onmiddellijk met de fles te proberen. Helaas gaven ze aan dat ik bijvoeding moest geven tot mijn melk op peil stond (kolven, kolven, kolven). Dit is echt slecht advies geweest want alles moest zich gewoon nog settelen. Een vroedvrouw met specialisatie lactatie die aan huis komt in die eerste dagen is onmisbaar. Mijn vroedvrouw was een engel. Ze gaf me de ruimte om dit zelf te doen en te vertrouwen op mijn baby (intuïtie en natuur is echt de rode lijn in dit hele verhaal). Met maar minieme aanwijzingen kon ik mijn exclusief borstvoedingsverhaal na 3 helse weken starten. Wat een zaligheid!
Daarna zijn jullie op elkaar aangewezen. Luister vooral goed naar het verhaal van je kindje. Wilt hij of zij je iets vertellen door te huilen dan is dit hun enige communicatiemiddel. Probeer stapsgewijs na te gaan wat er zou kunnen schelen. Bepaalde huiltjes kunnen je er al toe navigeren: honger, vuile pamper, krampjes of gewoon een huiluurtje. Als je ingaat op hun behoefte (vaak nabijheid) dan zal je hem of haar niet verwennen. Met liefde, aandacht en het inspelen op hun behoefte kan je nooit verwennen. Ze hebben 9 maanden in je buik gezeten en zijn zelfs nog niet volledig af (er zou nog een 4de trimester nodig zijn). Ze hebben je nodig.
1 tip: inbakeren kan je kindje een veilig gevoel geven en slaat ze zichzelf niet wakker, maar probeer dan zo in te bakeren dat ze je nog wel hongersignalen kunnen doorgeven. Een baby die je niet kan verzoeken om eten kan ervoor zorgen dat je zijn voedingsmomenten mist en je productie omlaag gaat of dat je kindje langer slaapt en hierbij zijn bloedsuikerspiegel te laag wordt.
Voed met liefde: borstvoeding of flesvoeding
Baby’s hebben een natuurlijk maaginhoud en zullen intuïtief aangeven dat ze honger hebben, in het begin om de 2u (moedermelk is verteerd na 1,5u). Als je borstvoeding geeft op verzoek is dit eveneens om je productie op peil te houden. Geef je flesvoeding (moedermelk of poedermelk) dan is het de kunst om dit in verhouding met de natuurlijke maaginhoud aan te bieden. De poedermelk fabrikanten geven een andere formule om aan je baby te geven maar dit is ver overdreven en zeker als je naar die natuurlijke maaginhoud kijkt. Kind & gezin gaat helaas nog te ver mee in deze overdreven formule in hun informatie.
Dit geeft als resultaat dat je kindje vaker honger zal hebben maar fysiek geeft dit ook een aantal voordelen: de bloedsuikerspiegel blijft gebalanceerd, je kindje slaapt niet te diep zodat het risico op wiegendood verlaagt, nabijheid bij een (primaire) opvoeder geeft eveneens een hechtingsband. De natuur heeft het mooi geregeld zo!
Waar ik veel aan had was een groeicurve bij houden. Als borstvoedende moeder kan je het best de WHO-curve aanmaken in zo’n app (ik had ‘baby care’). Zolang je baby haar eigen lijntje volgt of geleidelijk aan stijgt moeten er geen alarmbellen afgaan. Heb je pieken en dalen of het gaat geleidelijk aan omlaag dan kan je best de lactatiekundige om advies vragen waar het fout gaat en hoe je dit kan recht trekken zonder dat je meteen moet stoppen met borstvoeding of moet ressorteren tot bijvoeding. Natuurlijk is de gezondheid van de baby prioritair, maar de natuur proberen te volgen en je eigen intuïtie en die van de baby zal je zeker brengen naar oplossingen. Bovendien past de moedermelk zich aan aan elke leeftijdsfase, ziekte (baby of moeder) of weersomstandigheden. Je melk in je borsten is gewoon afgestemd specifiek voor jouw baby! Opnieuw: nature rocks!
Nachvoedingen zijn oh zo vermoeiend. Je was gewend ongestoord te slapen en nu vraagt er een klein mensje om de 2u om eten. Als je hieraan toegeeft (zowel met de borst als met de fles) dan zorg je voor een goede hersenontwikkeling, nabijheid en de stresslevels die niet de pan uit swingen (hoge cortisol levels zorgen voor het inschakelen van overlevingsmechanismen – reptielenbrein – waarbij uit de fight, flight, freeze instinct wordt gereageerd). Maar hoe kan je in godsnaam dit nachtfenomeen overleven? Denk vooral ‘het is tijdelijk’. Bijkomend zijn er een aantal tips die ervoor zorgen dat je jezelf niet vast zet hiermee.
Droomvoedingen is er zo eentje. Droomwatte? Ja droomvoedingen. Voedingen die worden genomen tijdens de slaap. Het makkelijkste kan dit als je veilig samen slaapt (bedsharen bijvoorbeeld) en je ‘open bar’ bent. Je borsten zijn toegankelijk en je slaapt in de maternale houding zodat je baby zelf kan aanhappen tijdens de slaap. Jijzelf wordt misschien even wakker, maar kan meteen verder slapen waarbij je misschien je baby aan de andere borst legt maar zo ook je baby (die beweegt ook zelf naar de andere borst).
Mijn klein meisje heeft tot 1,5 jaar om het uur om voeding gevraagd. Uitzonderlijk was dit om de 2u maar ik kwam gemakkelijk aan 24 voedingen per etmaal. Het was moordend. Intuïtief sliep ik in het ziekenhuis al samen. Ik kon het niet verdragen dat mijn kind huilend in die visbokaal moest liggen. Dit heb ik doorgezet thuis maar las ik me wel in hoe ik dit veilig moest doen. Die droomvoedingen hebben ons een beetje gered van slechte nachten. Akkoord je slaapt lichter, maar je kan wel blijven doorslapen met die droomvoedingen. Ze heeft 6 maanden ‘op’ mijn borst gelegen om te slapen wat eigenlijk niet veilig is maar anders wilde ze niet slapen of ze liet zich horen nadat ze na minuut 1 wakker zou worden. Je kan het vergelijken met biologisch voeden. Ik heb steeds de veiligheidsrichtlijnen gevolgd, enkel dit kon ik gewoon niet veranderen. Mijn meisje had lichaamscontact nodig en dit hielp enorm bij de droomvoedingen. Van week 3 (toen we ons borstvoedingsavontuur startte) dronk ze ook in haar slaap en bewoog zelf naar de borst die dan aan de beurt was. Gesproken van instinct! Dit doet ze trouwens nog steeds op haar 3,5 jaar.
Zorg voor een veilige slaap > fysiek en emotioneel: bedsharing of bedding near your child
Kind & gezin raadt aan om je kind de eerste 6 maanden dicht bij je te hebben slapen. In de kamer, bij de ouders. Op die manier voelt het kind de nabijheid (ademhalen, geur) en kan hij zich reguleren. Anderzijds kan de ouder sneller inspelen op de (drink)behoefte van het kind. Er zijn trouwens verschillende manieren van samen slapen.
- Bed sharen: tot 2 jaar enkel aan te bevelen bij borstvoedende moeders
- Co-sleeping met een bedje tegen het ouderlijk bed
- Rooming-in: een apart bedje op de kamer van de ouders
Kind & gezin echter heeft nog niet alle aspecten van samen slapen onder de knie. De veilige aspecten betreffend het samen slapen (tot 2 jaar) werden onderzocht door professor McKenna. De volgende Nederlandse website https://samenslapen.nl/ geeft een volledig beeld over de richtlijnen van McKenna. Het was mijn bijbel, maar zoals ik al eerder vernoemde. Ik kon niet alles volgen (ze sliep op mijn borst de eerste 6 maanden) maar hieronder de belangrijkste veiligheidstips op een rij
- geen losse dingen (beddengoed, textiel, knuffels,…) in bed met 2 belangrijke begrippen ‘rebreathing’ en ‘warmtestuwing’
- rook niet, drink niet en neem geen zware medicijnen die je slaperig maken
- borstvoeding helpt bij het samen slapen door afstemming op elkaar (hartslag, ademhaling, drinkbehoefte volgen,…)
- leg je baby aan de kant van de (borstvoedende) moeder vanwege die afstemming
Ten slotte wil ik het belang aanstippen van het niet te slapen leggen in babynestjes zonder toezicht (in de nacht). Als je overdag voldoende toezicht kan houden dan zou dit babynestje een geborgen slaapplaats kunnen zijn, maar zo’n nestje kan ook een aantal risico’s inhouden.
Ik slaap al sinds dag 1 samen met mijn meisje. Ik zorgde intuïtief dat het bed vrij was van zaken die haar ademhaling kon belemmeren, enkel had ik een dekbed die eerste weken. Eens ik me inlas in de veiligheidsrichtlijnen heb ik me proberen te beroepen op deze voorschriften. Ik gebruikte een slaapzakje (met afritsbare pijpjes) zodat ze niet onder een deken moest liggen en zorgde dat ze niet langs mijn man lag. Ik heb steeds open bar geslapen en dit zorgde er ook voor dat ik het vaker voeden in stand hield. Maar het voeden op zich is niet enkel biologisch noodzakelijk maar evenzeer is het een vorm van geborgenheid, troost en ontprikkeling van de dag. Het vormt hierdoor ook een hechte band met de moeder. Als ze zich erkend voelen (behoeftevolgend) zullen ze opgroeien tot zelfzekere mensjes die durven exploreren met de kennis dat die thuisbasis er is waar ze voor troost en zorg terecht kunnen. Nabijheid in de vorm van samen slapen is hiervoor een stevige basis.
Gebruik je nabijheid en zorgende aanraking: dragen
Ik heb hierboven al aangegeven dat baby’s enkel de taal van huilen hebben. Als je alle fysieke noden hebt onderzocht en verzorgd en je kindje is nog steeds huilerig dan kan het goed zijn dat hij of zij prikkels aan het verwerken. Een huiluurtje of nabij willen zijn is ook zeer natuurlijk en normaal voor baby’s. Maar hoe kan je dat nu doen als je nog zoveel in het huishouden moet doen of je moet even naar de winkel gaan…
Dragen! Nee niet op je arm. Maar heerlijk in een draagdoek of een ergonomische draagzak. Er zijn zoveel voordelen van het praktische dragen:
- lichaamscontact waarbij oxytocine vrijkomt en de hechting en hersenontwikkeling bevordert
- mogelijkheid tot borstvoeden in de draagdoek/zak
- huishoudelijk werk verrichten: handenvrij maar met je baby
- teruggeven van melk of reflux wordt erdoor verminderd
- eenvoudig winkelen met of vervoeren van de baby dicht bij je en je handen vrij
- je kindje ziet veel meer dan in een buggy of kinderwagen en kan meer communiceren met de buitenwereld, maar dicht bij de primaire opvoeder
Het zit ook gewoon in ons instinct om te dragen want wij zijn zoogdieren. We behoren niet tot de vluchters en verstoppers, maar tot de dragers zoals kangoeroes, apen etc…
Hoe jij het best kan dragen en wat voor jou werkt kan je best eens bevragen bij een draagconsulent bij je in de buurt. Ik heb bijvoorbeeld nooit overweg gekund met het knopen van een draagzak. Wanneer mijn kindje zwaar genoeg was koos ik ervoor om de ergonomische draagzak (ergobaby 360) te gebruiken. Tot ik een draagzak had liep ik vaak rond met haar op of in mijn armen. Mijn man wisselde dan af met mij. Zeker zo op de onderarm bij de frequente krampjes in het begin toen ik nog bijvoeding gaf (tot 3 weken en ik dan exclusief borstvoeding kon geven). Die draagzak heeft veel dienst gedaan toen ze moeilijk in slaap kon geraken (fases he…) of toen ze overprikkeld was in een bepaalde ontwikkelingsfase. Maar evenzeer ook al wandelend in de buurt of bij een activiteit.
Dit zijn de belangrijkste bouwstenen die te maken hebben met die primaire hechting. Natuurlijk zijn er nog resterende bouwstenen zoals positief opvoeden, gebalanceerd leven maar die bewaar ik voor de volgende blogposts als het kind al verder is gevorderd in zijn communicatietaal. Ik wil nog wel even nog mijn ervaring kwijt, terugkijken op de 3,5 jaar. Hoe hebben deze bouwstenen nu wel of niet bijgedragen aan mijn de band en zelfstandigheid van mijn huidige kleuter.
Mijn praktijk
Het was onnoemelijk zwaar. Ik ontken niet dat de keuze tot borstvoeding, samen slapen, dragen en behoefte volgend opvoeden me om veel inspanning heeft gevraagd. Ik was dit uit mijn eigen opvoeding niet gewoon dus was alles wat ik deed ook puur uit mijn instinctmatig gevoel. Maar ik moest diep graven en mezelf soms even inlezen: waarom voel ik me zo slecht bij zo’n advies van een collega of waarom voelde ik met net zo goed bij het volgen van mijn eigen intuïtie dan die van de maatschappelijke tendensen? Om de 3 maanden had ik wel eens een kleine meltdown. Maar ik raapte mezelf weer bijeen en ik bleef teren op die hechting. Ik wil mijn kleine meid geven wat ik had gemist.
Ik kan nu met zekerheid zeggen dat ik nooit iets heb geforceerd bij haar. Ik heb haar telkens gevolgd en wanneer ze zelf klaar was voor een volgende stap in haar losmakingsproces dan liet ik haar die ruimte. Zo bleef ze uurlijks vragen om nachtvoedingen tot haar 1,5 jaar. Sinds deze leeftijd kwamen er blokken van 2u tot 4u. Pas op haar 2,5 jaar kwam er die eerste blok van 4u à 5u. Natuurlijk sterk afhangende van de prikkels die ze die dag had ervaren, snotjes/protjes of krampjes. Droomvoedingen zijn tot op heden nog steeds haar go to als ze moeite heeft in haar slaap (nachtmerrie, prikkels, snotjes,…) maar deze week heeft ze 3 keer 8u aan een stuk geslapen. Dit allemaal volledig uit haarzelf.
Aan zelfstandigheid ook geen gebrek. Ze is super ondernemend. We hebben haar steeds zacht proberen te laten overgaan naar een nieuwe situatie (opvang, school, hobby’s,…) samen in eerste instantie en dan geleidelijk aan op haarzelf. Ze begrijpt dat we haar komen halen en dat we ze veilig achterlaten. We kozen voor de freinet school omdat ze er echt kindgericht zijn en niet enkel naar de kennis en praktische vaardigheden kijken, maar eveneens ook de sociale/emotionele vaardigheden. Ik merk dat ze enorm goed opgevangen wordt op school en dat bij moeilijke momenten ze een netwerk van kinderen heeft (ook die van de lagere school) rond haar die haar troosten.
Taalkundig was ze erg snel. Rond 2 jaar begreep ze alles wat we zeiden of vroegen. Maar ik benoemde ook alles van dag 1 wat ik deed en wat ik zag. Ik communiceerde met haar op een volwassen manier, maar uiteraard op haar niveau afgestemd. Ze praatte ook snel en pikte enorm snel op wat de synoniemen waren en zo breidde ze haar woordenschat heel snel uit. Het kan aan haar IQ liggen (haar papa is ook intelligent), maar eveneens denk ik ook aan die hersenontwikkeling die heel bevorderlijk is gelopen. Weinig hoge cortisol levels door borstvoeding, samen te slapen, te dragen en snel in te spelen op haar behoeften.
Sinds 1,5 jaar overloop ik ’s avonds voor het slapen ook de dag met haar en de dag die zal volgen. Dit kalmeerde haar en zorgde voor een natuurlijke en automatische aanhap om in slaap te vallen. Dit ritueel heb ik uitgebreid tegenwoordig met een denkbeeldige verdrietballon. Ze mag zelf de kleur kiezen, zelf de verdrietige gevoelens benoemen en erin stoppen, ik knoop hem toe en zij laat hem los wanneer ze er klaar voor is. Niet enkel geef ik haar een rust over de voorbije dag, maar ook de voorspelbaarheid over wat er morgen staat te gebeuren. Ze mag haar emoties uiten en ik wuif geen enkele expressie weg. Wat ze voelt voelt ze, hoe futiel die ook voor ons volwassenen lijken.
Met het laatste kom ik op de aankondiging van de volgende blogpost. Die zal gaan over geweldloze communicatie, onvoorwaardelijk ouderschap (bv. niet straffen of belonen), erkenning en co-reguleren, voldoende autonomie geven en de behoeften te gaan onderscheiden van de wensvorm waarin deze geuit wordt.
Ik hoop dat je iets gehad hebt aan mijn ervaringen versus de ‘theorie’ over natuurlijk/bewust/mild ouderschap (cfr. Nina Mouton). Ik blijf bij mijn standpunt. Om die roulerende rekening (die je meekreeg uit je historiek) te kunnen doorbreken kan dit soort ouderschap een uitweg bieden. Zolang je je bewust blijft van je eigen valkuilen en de spiegelneuronen van je kind. Want je kind spiegelt je eigen onzekerheden en delen in je die je nog niet hebt aangepakt door net op deze buttons te drukken. Als je iets wil aanpakken dan kan je best eerst bij jezelf naar binnen kijken. Wat is er nog niet verwerkt? Reageer niet vanuit je eigen gekwetste kind. Koppel je kind als persoon ook los van het gedrag van het kind. Wat ze doet is misschien lastig, maar je kind zelf is niet lastig. Dat speelt enorm verschil in hoe een kind zich voelt en waardoor het kind onrechtvaardigheid of zelfs schuldgevoel voelt.
Het is vooral de taal van huilen die me aangezet heeft tot het bouwen aan deze hechting. Mijn baby maakte me iets duidelijk en ik volgde haar gewoon.
Zorg goed voor jezelf en tot snel!
How to survive in life 