#2.3 Hoe werd ik geparentificeerd: enkele stromingen

Achtergrondinformatie

Vandaag gaat het over de soorten ongepaste zorg en de gevolgen die het kind kan ervaren als deze ongepaste zorg te onevenwichtig is en een lange tijd aanhoudt.

Mijn bron deze keer is een coach die ‘parentificatie’ enorm helder krijgt uitgelegd: https://www.coach-therapie.nl/parentificatie en http://www.aan-de-basis.nl/

Er worden binnen het parentificatieproces 2 hoofdrichtingen onderscheiden.

1: Het kind voldoet aan de zorgbehoeften van de ouders

2: Het kind voldoet aan de narcistische gedragsverwachtingen van de ouders.

Hoofdrichting 1:

Het zorgende kind

Zorgende kinderen nemen huishoudelijke taken op zich, zorgen voor broertjes en zusjes, zijn vaak de (enige) gesprekspartner voor de ouder. Het zijn de lievelingetjes thuis en op school. Ze zijn aardig, meegaand en behulpzaam.

Het kind dat kind moet blijven

Indien kinderen aanvoelen dat ouders moeite hebben met de overgang van thuis wonen naar het verlaten van het ouderlijk huis, dragen ze zorg voor de ouders door niet volwassen te worden. Op deze manier blijven zij klein en kunnen ouders hun ouderrol blijven vervullen.

Hoofdrichting 2:

De zondebok

Deze rol ontstaat in een gezin waar spanningen heersen, meestal tussen ouders. Het kind heeft als doel om het gezin bij elkaar te houden, door bijvoorbeeld lastig te zijn. De aandacht wordt van de relationele spanningen tussen ouders verlegd naar het negatieve gedrag van het kind. Vaak wordt dit gedrag van het kind niet gezien als een vorm van geven aan de ouders. Sterker nog; het kind krijgt heel vaak de schuld.

Het brave kind

Deze vorm wordt ook wel het perfecte kind genoemd. Deze kinderen hebben voelsprieten gekregen voor de verwachtingen van de ouders. Ze gedragen zich in de buitenwereld op een manier zoals de ouders willen dat zij zich zouden moeten gedragen. Ouders zijn vaak trots op deze kinderen en uiten hun waardering in eerste instantie meer voor wat deze kinderen ‘presteren’ en minder voor wie ze ‘zijn’.

Zeven vormen van ongepaste zorg

1. Het kind dat kind moet blijven
Ouders willen hun kind klein houden. Ze vinden het moeilijk om het los te laten, soms uit angst hun zorgfunctie te verliezen. Vaak gaat het om de nakomer, het enige kind of de laatste in rij.

2. Het kind als ouder
Het kind gaat zich ouder gedragen, als een volwassene, omdat de ouders daar onbewust om vragen. Het kind is ‘een gelijke’. De dochter is bijvoorbeeld ‘de vriendin’ van haar moeder.

3. Het kind als partner
De emoties die je met je partner zou delen, deel je met je kind, bijvoorbeeld na een echtscheiding of overlijden. De partner-parentificatie is in onze samenleving in een hoog tempo aan het toenemen. Veel, heel veel kinderen worden de dupe van het verdriet, de angst of de woede van een of van beide ouders of van de machtsstrijd tussen de ouders.

4. Het kind dat zorgt
Sommige ouders zijn niet in staat om voor hun kinderen te zorgen, bijvoorbeeld omdat ze ziek zijn, het druk hebben of de zorg niet aankunnen. Meestal neemt het oudste meisje dan de zorg op zich voor de andere kinderen.

5. Het brave kind
Zij probeert haar ouders te helpen door te vermijden dat er door haar problemen komen. Zij gaat in alles mee. Zij wil perfect zijn.

6. De zondebok
Er is veel spanning tussen de ouders en zij leidt de spanning tussen de ouders af naar haarzelf. Zij fungeert als bliksem-afleider door zelf lastig te zijn.

7. Het kind als ouder van de ouder
Ook op latere leeftijd kan dit voorkomen, bijvoorbeeld als de moeder dement is.

Parentificatie herkennen bij een kind

Hoe kun je parentificatie herkennen? Als je weet waar je op moet letten, zou je als ouder maar ook als andere naaste parentificatie bij de betrokken kinderen kunnen herkennen. Als je het herkent, heb je ook de mogelijkheid om er iets aan te doen. Dan kun je het kind weer vrij maken van de ouderrol.

Het kind doet ongelooflijk zijn best op school en thuis. Het wil het heel goed doen. Past zich volledig aan de situatie aan en doet niet moeilijk. Signalen van faalangst kunnen zichtbaar zijn.
Het kind maakt zich grote zorgen over hoe het met de ouder gaat.
De ouder overlegt met het kind over kwesties die niet bij de leeftijd van het kind horen. Het lijkt alsof het kind een gelijke sparringpartner is. (partnerparentificatie)
Het kind is geneigd om niet bij andere kinderen te spelen of kinderen mee naar huis te nemen om te spelen. Daarmee willen ze de ouders ontlasten, of juist tijd vrijmaken om voor de ouder te kunnen zorgen.
De ouders zitten in een spanningsvolle situatie en het kind gedraagt zich juist tegendraads. (zondebok)

En dan ben je volwassen…
De gevolgen op langere termijn zijn zo verschillend als kinderen zelf zijn. Het karakter bepaalt de richting van het probleem. Toch kun je, als je enkele vormen van kinderzorg onder de loep neemt, bepaalde gevolgen herkennen én herleiden.

Het kind dat zorgde heeft veel moeite om de eigen noden en behoeften te kennen en onder woorden te brengen. Zo’n persoon vindt dat hij of zij (meestal zij) altijd sterk moet zijn. Ze gééft altijd, of beschuldigt zichzelf ervan dat ze niet genoeg geeft. Tegelijk kan ze een negatief beeld van de wereld hebben: “iedereen wil van mij profiteren”. Ze heeft het vertrouwen verloren dat er iemand is die háár iets zou willen geven. Ze geeft anderen dan ook nauwelijks een kans om iets terug te geven. Uiteindelijk raakt ze depressief en uitgeput.

Het kind dat braaf was, heeft nogal eens het idee dat hij of zij (ook hier: meestal zij) gewaardeerd wordt om wat ze presteert en niet om wie ze is. Ze heeft de neiging om anderen ook zo te beoordelen. Ze schermt zich emotioneel af, houdt alle gevoelens onder controle, liegt, of vermijdt conflicten. Dat gedrag heeft ze in haar jeugd geleerd om aan de ouderlijke verwachtingen te kunnen voldoen. Van Mulligen: “Een vrouw werkt zich te pletter, want zij voelt zich pas lekker als ze voldoet aan wat van haar verwacht wordt. Maar uiteindelijk wordt ze overspannen.”

De zondebok kreeg telkens verwijten naar zijn of haar hoofd geslingerd. Voor haar emotionele behoeften was geen plaats. De gevolgen laten zich raden: een wantrouwen ten opzichte van anderen: “Ik heb het toch altijd gedaan”, gevoelens van minderwaardigheid en moeite om in een groep te werken. Ze heeft het gevoel dat ze het niet waard is bemind te worden, behalve als ze zich aanpast, en dat weigert ze. Ze leeft vanuit de houding: “Ik heb niemand nodig, ik zorg wel voor mezelf”. Ze komt over-assertief over en houdt anderen daarmee op een afstand; niemand vermoedt dat ze zélf wel eens iets nodig kan hebben.

Het kind dat kind heeft moeten blijven, heeft haar autonomie uitgesteld en blijft afhankelijk van de ouders. Dit kan zelfs doorgaan als ze getrouwd is. Ze is in de eerste plaats niet de echtgenote, maar de dochter van haar ouders. Ze kan moeilijk omgaan met problemen, uitdagingen en risico’s, zonder de verantwoordelijkheid van haar ouders in te schakelen.

Mijn praktijk

Zoals de coach hierboven zegt kunnen bepaalde ouders deze ongepaste zorg onbewust opleggen. Vaak omdat ze zelf kind van de rekening waren en hier geen besef van hebben of er gewoon te vertrouwd mee zijn en het een eigen opvoedingsstrategie lijkt.

De onbewuste strategieën die mijn moeder gebruikte waren:

Voorwaardelijke liefde door het ontzeggen van liefde en steun als ik haar weg niet volgde
Het beheersen of intomen van alle negatieve emoties (zelfregulatie ging me sowieso niet goed af vanwege mijn onveilige hechting in India en co-regulatie zou dit kunnen verzacht hebben)
Koude oorlog tot ik haar volgde
Enkel mijn goede keuzes of prestaties werden bewierookt en in de buitenwereld gegooid (trots)
Mijn ik werd steeds buitenspel gezet, of toch die ik die ik heb weten te ontwikkelen ondanks dit alles
Schuldgevoelens opwekken en inspreken op mijn dankbaarheid (stank voor dank)
Angstaanvallen
Uitgesproken zelfmoordgedachten
Alles voor me regelen en mijn verantwoordelijkheden uitstellen dat ik er niet bekwaam genoeg voor bevonden werd (werd klein gehouden)
Dit ook vaak in het bijzijn van anderen zoals de huisarts toen ze een kalmeringsspuit moest komen zetten bij mijn moeder

Er zijn nooit slagen en verwondingen geweest. Er is ook niet echt sprake geweest van seksueel misbruik (buiten enkele grensoverschrijdende handelingen). Ik kan dus niet spreken van fysiek geweld.

Het situeerde zich vooral op mentaal en emotioneel vlak. Ik blijf er wel bij dat ze het uit haar vreemd ideaalbeeld van liefde deed. Verstikking, perfectionisme en me klein houden.

Je kan me dus indelen in de 2 verschillende hoofdrichtingen (narcisme en orale behoefte) als klein gehouden en braaf/perfect kind.

Hoe dit zich allemaal uit bij mijn huidige relaties:

Self sabotage: uitlokken van negatieve situaties om bevestiging te krijgen van mijn mijn eigenbeeld ‘zie je wel dat ik niks waard ben’
Snel verliefd en vaak als eerste weg zodat ik niet verlaten kon worden
Elke trigger komt hard binnen en heeft een enorme emotionele lading die reflexmatig worden geuit zonder enige controle erover
Triggers zijn de micro expressies in iemands houding of gelaat.
Triggers kunnen handelingen of uitspraken zijn die me onzichtbaar, niet van tel of onbekwaam doen voelen
Het niet veilig mezelf mogen zijn zonder oordeel geeft me continue depressieve gevoelens en sturen mijn profilering binnen groepsdynamieken (terug getrokken, bedeesd, stil en zonder lef) > in veilige groepen ben ik juist het tegenovergestelde: mezelf
Emo eten omdat negatieve gevoelens niet gereguleerd kunnen worden
Constant vermoeid vanwege de continue waakzaamheid omdat ik steeds speur naar een inferieure kijk op mezelf door anderen en het zelfverdedigingsmechanisme dat mentaal in actie treedt
Het automatisch invullen van woorden en gedachten bij een ander omdat ik die woorden en gedachten mezelf toebedeel

Het is een dagelijkse struggle. Een zwaard van Damocles dat boven mijn hoofd hangt: continu. Iets wat zeker niet eenvoudig moet zijn voor mijn huidige partner. We hebben al heel wat watertjes doorzwommen en ik voel me nog steeds vaak eenzaam. Zelfs in mijn vriendenkring. Ik heb een aantal goede vriendinnen maar ook bij hen ligt het woord ‘dankbaar’ ook wel op hun lippen. Maar I’ll never back down en zal blijven werken aan mijn pad naar geluk.

Als je jezelf hierin herkent of je hebt nog aanvullingen, aanpassingen in hoe jij het ervaart. Je mag me dit steeds doorgeven en ik verzeker je dat alles in vertrouwen en anoniem wordt verwerkt. Enkel met toestemming zal ik een topic openen met de nodige theorie versus praktijk maar met jouw verhaal.

Samen staan we sterk en ik hoop je mee te trekken naar het dansen in de regen…

Zorg voor jezelf en tot snel!